qırımtatarca |

Baş saifeTercimeialKitaplarEserlerYaratıcılıq aqqındaVideoFotogalereyaMusafir defteriBiz ile alâqa

Baş saife / Yaratıcılıq aqqında / Ablâziz Veliyevniñ maruzasi /

Şamil Alâdinniñ yaratıcılığı aqqında



Ablâziz Veliyevniñ maruzasi


TATLI SUBETLER BÖLÜNMESEYDİ

Yañı devir qırımtatar edebiyatını Şamil Alâdinsiz tasavur etmek mümkün degil. Hususan nesirde kimse onıñ kibi salmaqlı ve semereli icat etmedi.
Onıñ eserleri bizim içün bir derslik, nümüne oldı. Men Şamil ağanen bir devir-de yaşağanım, çoq kereler onıñnen körüşmek, qonuşmaq imkânına malik olğanımdan özümni ğayet bahtlı sayam.
Körümli özbek edebiyatşınası ve tenqidçisi, akademik Matâqub Qoşcanov özü-niñ "Şamil Alâdin" adlı edebiy portret kitabında şöyle yazğan edi: "Şamil Alâdin ile bir de-bir hususta subetleşken kibi olsañız, "tatlı subet bölünmese eken" deysiñiz.
Halqımızda "açıq çereli adam" degen ibare Şamil ağa kibi insanlar içün yara-tılğan olmalı, dep tüşünesiñ.
Aqiqaten de, yazıcılarımız arasında Şamil ağa kibi subetdeş az edi. Em onıñ ikâyelerini, subetlerini, hatırlavlarını tınış almay diñley ediñ. O ise aşamaq-içmekni de unutıp, toqtamadan beş-altı saatlep ikâye etken vaqıtları ola turğan.
Şamil Seitoviç pek çoq oquy, pek çoq kezine, ayatnı, olacaq eserniñ qaraman-larını, olarnıñ psihologiyasını, faaliyetini real ömürde teren ögrenmege tırışa, ileri-de yazılacaq eserine material toplavğa pek çoq vaqıt sarf ete edi.
Aqılımda, H1H asırnıñ soñlarında Qırımğa kelgen bir fransız ressamı Su-daq etraflarında kezingeni, Qoz köyünde bir yigitke sevda olğanı ve olarnıñ sevgi mad-jeraları aqqında Şamil ağa eser yazacaq oldı ve "yipniñ ucunı tapmaq içün" su-daqlılarnen, qozlılarnen qaç kereler körüşti. Men onı şu maqsadnen sudaqlılar çoq yaşağan Dalverzin, Bekabad etraflarına qaç kereler öz maşinamnen alıp barıp, o subet-leşmek istegen qartlarnen körüştirgen edim. Teessüf ki, eser dünya yüzü körmedi. Lâkin onıñ arhivinde bu hususta qaralamaları qalğan olmalı. Çünki maşinada saatlernen ke-ter ekenmiz, o ressam aqqında maña çoq meraqlı ve dülber vaqialarnı, faraziyelerni ikâye etken edi. Soñundan ne içündir o mevzunıñ taqdiri aqqında Şamil ağadan sora-maq menim de aqılıma kelmedi.
1975 senesi, mayıs 9. Almaniya faşizmi üzerinden qazanılğan ğalebeniñ 30 yıl-lığı munasebetinen Taşkent civarında yerleşken Durmendeki Özbekistan yazıcılarınıñ icat evine yazıcılardan büyük bir gruppası bayram merasimine davet etildi. Olarnıñ arasında qırımtatar ediplerinden Şamil ağa, Yusuf Bolat, Abdulla Dermenci, Enver Selâmet ve men bar edim. Umumiy otırışuvdan soñ Şamil ağa bizlerni şu yerdeki öz daça-sına (o, belli özbek yazıcısı, akademik Kâmil Yaşinnen qomşu edi) davet etti. Cenk yıl-ları, hatırlavlarHususan Şamil ağanıñ meraqlı hatırlavları aqılımda qaldı. O, özüniñ Dağıstanğa, lezgin avulına barıp, nasıl ocalıq yapqanı, dağlı Kavkaz halq-larınıñ urf-adetleri hususında saatlernen ikâye etti. Soñundan biz bu vaqialarnı onıñ "Siz ökünmeñiz, Saniyat!" eserinde de oqumaq imkânına malik oldıq.
1990 senesiniñ küzünde acele yazıp bitirmek kerek olğan işlerimni soñuna çıq-armaq içün iş yerinden bir aftağa izin sorap, litfonddan yollanma alaraq, çalışmaq içün yazıcılarnıñ Durmendeki icat evine kettim. Özüme ayırılğan tena odada bütün kün ve geceleyin kergin çalışam. Tek aşhanege yemekke baram ve aqşam, bağçada bir saat qadar kezinem. Aşhanede Şamil ağanı bir qaç kere körsem de (o, öz daçasında icat ete, mında kelip aşay edi), onıñ yanına barmadım. Çünki işlerim ğayet çoq, vaqıt ise az edi. Anda barğanımnıñ dörtüncimi, beşincimi künü aqşam aşhanede aş aşap oturğanda Şamil ağa yanıma keldi. O, er vaqıt aşqa başqalardan erte kele turğan edi.
Qaç künden berli körem, mındasıñ. Maña neçün kirmeysiñ?, - dedi.
Afu etiñiz, Sizni raatsızlamaq istemedim, em olğanı-olacağı bir aftağa keldim, acele işlerim bar, - dedim.
Er alda qonuşmağa bir saat, yarım saat vaqıt ayırmaq mümkündir belleyim, - de-di manalı baqışnen.
Men qolaysızlandım ve kene afu soradım. Ekinci künü Şamil ağa öz daçasından men yaşağan binanıñ ekinci qatında yanaşamdaki eki odalı dairege kelip yerleşti ve aq-şam yemeginden soñ yanıma kelip:
Men sennen qomşum, aştan qaytqan soñ, bir filcan qavege buyur, çoq vaqı-tıñnı almam, -dedi.
Ebet, Şamil ağanen çoq yıllardan berli qonuşa edik. Bir çoq öçerklerini, bazı povestlerini bizim gazetada bastıra turğan. Men o vaqıtta "Lenin bayrağı"nda mesül kâtip olıp çalışa edim. Eppeyi eserlerini, kitaplarına kirecek qolâzmalarını ise menim apayım Şevqiyege berip maşinkalata edi. Men ise olarnıñ arasında alâqacılıq yapa edim. Şamil ağanıñ o ya da bu kitabına kirecek qolâzmalar maşinkalanacaqta maña ya da Şevqiyege yazğan mektüpleri, ricaları, añlatmaları, kösterişleri, tüzetüv, deñiş-tirüv ve qoşmaları beyan etilgen mektüpleri alâ daa menim arhivimde saqlanalar. Mına olardan biri:
"Şevqiye!
1.Saña doquz saife yollayım (qolumnıñ qaltırağanını sezesiñmi?). Olarnıñ birincisi bütünley yañı. "Şemi-zade" materialınıñ (bu yerde söz müellifniñ Eşref ağa aqqında yazğan ve soñundan "Yüksek hızmet" kitabına kirsetilgen "Qızıl çabaq" öçerki aqqında kete A.V.) birinci saifesi olacaq. O material, serlevası ile beraber, bir saifeni toldırmaq kerek.
2.Qalğan sekiz saifeni ğayrıdan basmasaq olmaycaq.
3.Materiallarnıñ adlarını (serlevalarını) iri ariflernen bas. Astlarını çızma.
4.Sendekileri bitken olsa, Yusufqa (bu yerde söz o vaqıtta "Yıldız" mecmuasında çalışqan Yusuf Aliyev aqqında kete A.V.) telefon et, senden barıp alsın.
5.Mendeki materiallardan "Amdi Alimge" (bu yerde söz müellifniñ "Yüksek hızmet" kiabına kirsetilgen Amdi Alim aqqındaki "Ziyaretten soñra" öçerki aqqında kete A.V.) bir saifelik yañı material yazılıp qoşulacaq.
6.Sendeki maqaleniñ soñına (keçken sefer aytqanım kibi) 20-25-30 (tahminen) sai-fe yazılıp qoşulacaq. Bu iş bir aftalıq vaqıt istey.
Er alda, sen şimdi (bazar ertesinece) doquz saifeni ğayrıdan bas. Sendeki maqa-le basılıp bitken olsa, bugün maña yolla. Sözlerim emir kibi olıp çıqa, lâkin bular me-nim ricalarım.
7.Materiallarım qarışıq olsa da, episini pek yahşı basqansıñ, tüzetüvleriñ-nen men razım, çoq Alla razı olsun!
Selâmnen Ş.
10.6.82".
Şamil ağa yazıcılar aqqında ikâyeler kitabını azırlay ve Şevqiye de olarnı maşinkalay edi. Yuqarıda laf şu aqta kete.
Kitap 1983 senesi Taşkentteki Ğafur Ğulam adına bediiy edebiyat neşriyatında "Yük-sek hızmet" degen adnen dünya yüzü kördi.


  • Şamil ağanıñ daveti mücibi aqşam oña musafirlikke, özü aytqanı kibi, bir filcan qavege kirdim.
    Tabiiy ki, qave içmesini umumen unuttıq ve aqşam saat 8-9 larda başlanğan sube-timiz gece saat 4-ke qadar devam etti.
    Şamil ağa, yuqarıda qayd etkenim kibi, pek usta subetdeş, ikâyeci edi. O, bir mev-zudan digerine nasıl keçkenini duymay qalasıñ. Ebet, çoq şey körgen, bilgen adam. Ki-merde yüregine yatqan insan olsa, oña içindeki sırlarını, tüşüncelerini, planlarını töke turğan.
    Şu aqşam Şamil ağa ikâye eter eken, çoqtan-çoq laqırdılardan tek birine toqtalmaq isteyim.
    Çoqtan berli bir tarihiy eser üzerinde çalışam, dedi Şamil ağa. Bu belli komutanımız (yani serasker A.V.) Toğay bey ve Zaporojye getmanı Bogdan Hmelnitskiy aq-qındadır. Lâkin soñki vaqıtta apansızdan qoluma meraqlı bir şey tüşti ki, o, işime bayağı yardım etecekke oşay.
    Bundan bir qaç ay evel Poloniyadan bir türkolog hanım İrena Tatarjiska evimizge sürip keldi. O, meni bayağı evel soraştırğan, lâkin hastahanede ekenimni aytqanlar ve o .andan qaytmamnı beklegen. Onı qırımtatar tili, edebiyatı, onıñ vaziyeti, yazıcıları-mıznıñ faaliyeti meraqlandıra eken. Men ondan Varşavada neşir etilgen Senai, degen qırımtatar müellifiniñ "Qırım hanı İslâm-Giray Ş tarihı" kitabını tapmaqnıñ im-kânı olmazmı, dep soradım. Çünki Hmelnitskiyniñ faaliyeti o devirlerge doğru kele ve eşitkenime köre, bu hususta o kitapta bazı bir meraqlı şeyler bar.
    O hanım yurtuna qaytqanınen menim ricamnı yerine ketirmege tırışacağı aq-qında söz bergen edi, em aytqanını yaptı. Kitap şimdi menim qolumda. O, polâk tilinde. Endi polâk tilini bilgen adamnı tapıp, tercime ettirmek kerek. Mektübinde de: "Toğay bey aqqında yazmağa istedigiñiz eserni sabırsızlıqnen bekleyim" dep yazğan, dedi.
    O eserni tercime ettirüvniñ özü bir detektiv kibi olğanından haberim bar. Lâkin bu aqta, qısmet olsa, başqa vaqıtta yazarım.
    1991 senesiniñ mart ayında Taşkentte Şamil ağa maña telefon etti. "Aqmesd-jitte Gasprinskiyniñ yubiley künleri ötkerile eken, sizlerni çağırdılarmı? dep sora-dı.
    Yoq, dedim men. Kimseni çağırmadılar!
    Şamil ağa çoralanıp, bayağı elemli laflar ayttı. Aradan bir qaç kün keçken soñ onıñ mart 19-da yollağan "Ne? Bizler lâyıq olmadıqmı?" degen eki saifeli mektübini aldım. Aşağıda onı olğanı kibi ketirem:
    "Ne? Bizler lâyıq olmadıqmı?
    Özbek gazetalarındaki haberlerden bilgenime köre, ulu İsmail Gasprinskiyniñ doğğanına 140 yıl toluvı munasebetile bu sene mart 19-dan 23-ke qadar Qırımda tantana-lı yubiley künleri ötkerilmekte. Dünya miqyasınca şanlı-şüretli Gasprinskiyniñ ismi qırımtatarlarnıñ, aynı zamanda , Rusiye, Orta Asiya, Qazahistan, Kavkaz musulman halq-larınıñ qalplerinde ebediyen baht-seadet meşali olup, ışıq saçıp turacaq.
    Men, milliy iftiharımıznıñ yüz qırq yıllıq bayramınıñ iştirakçilerini sa-mimiyetle tebrikleyim ve işlerinde muvafaqiyet, özlerine sağlıq-selâmetlik isteyim!
    Bu sevinçli sözlerni naql etkende, içimde istirab ve kederge beñzer isler de duy-maqtam. Ustaznıñ 140 yıllığı ötkerilir eken, bizim al-azırda birden-bir medeniy variye-timiz "Yañı dünya" gazetası, "Yıldız" mecmuası idareleri, neşriyat ve radio şübelerimiz hadimleriniñ Gasprinskiy ilmiy, içtimaiy ve edebiy faaliyetini teşviqat saasındaki mu-im hızmetleri Qırımdaki milliy areket komitesiniñ nazarından niçündir tüşip qalğ-anlar. Yubileyge iç birisi davetke lâyıq körülmedi. Bu, zanımca, doğru degil!
    Diger mesele. Bizim etraflı bilimli, eski ziyalılarımız Yağya Bayburtlı, Asan Sabri Ayvazov, Osman-Nuri Aqçoqraqlı, İsmail Löman ve digerler Gasprinskiyni itibar-dan tüşürmey, onıñ ğayelerini 1927 senesine qadar yaşatıp keldiler. 1928 senesinden soñra Gasprinskiy yasaq etildi. Eserleri cıyılıp alındı, yaqıldı, yoq etildi.
    Onıñ dairesindeki büyük muallimlerimiz qapatıldı, qurşunğa tizildiler. Menim 15 yaşımda ilki yazğan eserim Gasprinskiy aqqındaki "Tañ bülbuli" şiirim oldı ("Yaş quvet", 1927 s., aprel 15). Yarım asır keçken soñ "İblisniñ ziyafetine davet" povestini yazdım. Povest sevimli şairimiz, inqilâbiy demokrat Üsein Toqtarğazınıñ yaratıcı-lıq ayatını ustazı Gasprinskiyniñ ilmiy-edebiy faaliyeti ile sıqı bağlı surette kös-termege tırıştım. Povestniñ elyazmasını "Lenin bayrağı"nıñ sabıq muarriri Abse-lâm İslâmovğa bir maqsadsız, oqumağa berdim. İslâmov povestni begendi, eki bölügini "Lenin bayrağı"nda derc etti. Soñra Çerkez-Ali ve Üriye Edemova "İblisniñ ziyafetine davet" povestini kitap şekilinde çıqardılar. Povestni yazuv ve neşir etüv menim içün ğayet meşaqatlı oldı, çünki Gasprinskiy qatmerli milletçi, fransız casusı esap etilip, türkiy halqlarnı qaranlıqtan aydınlıqqa çıqaruv oğrunda faal küreştigi içün "Terciman" ve kitapları yasaq etilgen, özü bütünley dünyanıñ tışında qaldırılğan edi. Men "İblisniñ ziyafetine davet" eserimni, Moskva tsenzurasınıñ muqavemetini sın-dırıp, "Sovetskiy pisatel" neşriyatında rus tilinde bastırıp çıqardım. Kitapnı oquğan çeşit millet mühlislerinden çoqtan-çoq yahşı fikirli mektüpler aldım. Böylelikle, 1927 senesinden beri tabu moori astında bulunğan İsmail Gasprinskiyni reabilitirledim. Sekiz yıldan soñ professor L. Klimovniñ maqalesi çıqtı.
    Teessüf ki 140 yıllıq tantanasını teşkil eticiler meni de, qırımtatar edebiya-tına 64 yıl hızmet etken, dört aydan 80 yaşına kirecek yazıcını da Vatanımızğa ustaz-nıñ yubileyine çağıruvnı lâyıq körmediler.
    Şamil Alâdin,
    1991 s., marta 19".
    Bu yerde şunı da aytmaq isteyim ki, bizde çeşit yerlerde İsmail Gasprinskiyniñ adı ve soyadı çeşit türlü de Gaspralı, de Gaspiralı, de Gasprinskiy dep yazıla. Bu hususta Şa-mil ağa yuqarıda ketirilgen mektübinen maña ayrıca kâğıtqa yazıp yollağan mektü-binde şöyle dey:
    "Ablâz! Mında, hastahanede yazmaq içün şarait olmadı.Qalemniñ özü de masal edi. Maqaleniñ teksti pek aqçil olıp çıqtı.
    İsmail sözüniñ soñunda mıtlaqa "" olmaq kerek. "Gaspralı" dep yazmañız. Gas-prinskiy olmaq kerek.
    Selâmnen Şamil.
    19.3.91".


  • Aradan üç yıl keçken soñ 1994 senesi iyül 25-te yazıcılar, jurnalistler, mede-niyetimizniñ vekilleri Aqmescit ava limanında Şamil ağanı ve onıñ qorantasını qarşılap aldıq. O, ebediy olaraq tuvğan, asretli yurtuna qaytıp keldi.
    Qırımtatar Medeniyet vaqufında bir filcan qavege buyur etken soñ, şeer merke-zinde oña ayırılğan kvartirağa alıp kelip yerleştirdik. Böyleliknen, ömüriniñ soñuna qadar edibimiz anda yaşadı, ihtiyar yaşına baqmadan, ğayet semereli icat etti. "Mahul-dürge bardım, ağlap qayttım", "Kreml qurbanları", "Bizge ne oldı?" , "İtiraf" kibi eserlerini yazdı.
    Menim arhivimde Şamil ağanıñ çoq mektüpleri, hatırlavları, resimleri, şu cümleden, şahsen menim ricamnen ileride Âya Bayburtlı ve onıñ oğlu Mansur Bayburtlı aqqında yazacaq eserimde faydalanmaq içün Âya Bayburtlı hususında yazğan hatırlavı bar.
    Mına o:
    "Yaya Naci Bayburtlı 1876 s. Bağçasarayda, esnafçı qorantasında doğğan. 1902 senesine qadar İstanbulda oquğan, 1902 s. Qırımğa kelip, 1908 senesine qadar Alupkada ocalıq ete, ondan soñra Bağçasaray Rujdiyesinde ders bere, "Terciman" gazetası idare-sinde işley: Oktâbr inqilâbından soñra bağçasaray mekteplerinde, tehnikumlarında, od-ja kurslarında qırımtatar tili sarf nausı ve edebiyatı dersleri bere, aynı zamanda "Oquv işleri", "İleri", "Yeñi Çolpan" ve diger qalın jurnallarda, "Yeñi dünya" gazetasında edebiyat, til hususında çoqtan-çoq maqaleler derc etti. "İleri"niñ 2-3 sanlarındaki "Evelki ve şimdiki gençlik" maqalesi ğayet müimdir. Qırımtatar tili ilki elifbesini yazdı. "İstoriya doistoriçeskogo malçika" ("Tarihtan evelki bala"), "V cunglâh İndii" ("İn-distannıñ keçilmez ormanlarında" ( müellifleri hatirimde yoq) eserlerini ana tilimizge tercime etti. Yaya Naci "Zavallı Ayşe", "Yusufçıq" pyesalarını yazdı. Olar Uprava za-lı sahnasında oynaldı. "Eski medrese" povestini yazdı. 1925 senesi birinci umumittifaq muallimler syezdinde iştirak etti.
    Yaya Naci Bayburtlı (babası Suleyman Bayburtlı da büyük medeniyet erbabı olğan) 1924 senesi Bağçasarayda rus gimnaziyası esasında tatar balaları içün, doquz ve yedi yıl-lıq mektepler açtı, özü olarnıñ müdiri oldı. Bu mekteplerde ğayet bilimli ocalar Yaya Bayburtlı, Ümer Sami, Yaqub Kermençikli, Yaqub Kemal, Amet Reşid, Şeyh Vebi, Abiyev, Üsein Bodaninskiy, Fevzi Musanif, Maqsud Gvardiyev, Yaqub Şakir-Ali, Bilâl Terlekçi ve digerle-ri ders berdiler.
    Ya. Bayburtlı işte gayet ciddiy, teşkilâtçı ve bütün qırımtatar halqınıñ yüksek ürmeti sayesinde hayırlı işler tadbiqatçısı, İsmail Gasprinskiyniñ eñ yaqın dostla-rından biri edi.O, bütün emek faaliyetini qırımtatar emekdar halqınıñ inkişfına bağışladı.
    Ş. Alâdin.
    İşte, bu qadarlıq, Abdulaziz qardaş! Eller tabi olmaq istemeyler. Selâm!
    18.12.88.
    Dormen".
    1994 senesiniñ oktâbrinde menim 55 yıllığım olğan edi. Ebet o iç bir yerde qayd etilmedi ve buña zanımca acet de yoq edi. Lâkin yazıcı Ayder Osman gazetada menim id-jadıma bağışlanğan bir maqale derc ettirdi. Bunı Şamil ağa oquğan ve maña şoy-le mektüp yazıp yolladı:
    "Qıymetli Ablâziz! Elli beş yaşına kelgensiñ, haberim olmadı. Dün Aliye (jurna-list Aliye Muratova A.V.) bizge evge bir qaç gazeta ketirdi, seniñ aqqıñdaki maqaleni körüp, ayretke keldim. Ablâz dostum elli beş yaşına kelgen? Bu müim, muqaddes bayram mu-nasebetile seni, Ablâz dostum, közleriñden öpem, quçaqlayım (tasavurımda) ve tañrıdan seniñ içün qaviy sağlıq, selâmetlik arz etem. Sen medeniyetimizde yüksek işler yaptıñ. Şimdi yaşıñ öyle ki, daa çoq müim hızmetler yapa bileceksiñ! Bu vaqıtqace dos-doğru yurdiñ, ileride de öyle ol! Men özüm dağlar, qayalar arasındaki küçük , kiyik, suküt Ma-huldür köyçiginde, dülger Alâdinniñ evinde doğdım. Men cenkte ekende, 1942 s. babam vefat etken, şimdi meni kederlendirgen şey şu ki, babamnıñ ayatı dağda keçti. Elinde bal-tası. Daima ağaç kese, bir atlı çana ile ( yaz ve qışta) evge taşıy, araba, anğıç, senek, tır-navuç yasay, soñra bir atlı araba ile Ay-Petri eteginden ta Melitopolge qadar ketip, babam ile ekimiz olarnı sata ve aqçasına Kezlevden boğday, qarın yağı alıp kele edik. Barıp kelmesi 2-3 aftağa süre edi.
    Şimdi babam yoq. Anam 1939 senesi vefat etti. Men bala edim. Babama maddiy yardım etip yetiştiralmadım.Oña pek yanam.
    Siziñ qartlar sağlarmı? Sağ olsalar canlarını ağırtma!
    Men 82-dem. Az-buçuq şey yüregime toquna. Hanım yahşımı?
    Saña uzun, bereketli, ziyalı ayatı qısmet olsun! Epiñizge selâmlar! Vaqıt tapıp, bir kel, laqırdı eteyik. Amdi Alimniñ qızı meni noyabr 5-te Bağçasarayğa oğlunıñ toyuna çağıra.Oğlunıñ adı Şamil. Amdi özü qoyğan edi. Epimizden selâm. Şamil Alâ-din.
    29.10.94"
    İşte böyle. Mende Şamil ağanıñ diger mektüpleri de bar. Bir çoq körüşüvleri-miz aqqında ayrıca ikâye hatırlavlar yazmaq mümkün. Eger o vaqıtlarda Şamil ağa-nen olğan subetler magnit lentasına yazıp alınğan olsa, olar Andronikovnıñki kibi ne ad-jayip ikâyeler olur ediler.
    Şamil ağa çoq yahşı, qıymetli eserler yazıp qaldırdı. Onıñ icadına, elbet de, öz vaqıtında yüksek qıymet kesildi. "Ruzgârdan sallanğan fenerler" romanı içün Özbekistan Devlet mukâfatı, "Çoraçıqlar" kitabı içün Aybek mukâfatı, edebiyattaki çoq yıllıq semereli faaliyeti köz ögüne alınıp, Özbekistanda nam qazanğan sanat erbabı unvanı berildi.
    1999 senesi qırımtatar ve rus tillerinde basılğan bir tomlı saylama eserlerine edipniñ soñki yıllarda yazğan eñ yahşı bediiy ve publitsistik eserleri kirdiler.
    Edip soñki nefesine qadar halqnıñ derdinen yaşadı. O, bundan on yıl evelsi "Qırımtatarlarğa urulğan er bir rezina sopa menim arqama da urula. Buña susmaq, da-yanmaq mümkün degil" dep yazğan edi. Em o susmadı. Bar sesinen aqsızlıqqa, adaletsiz-likke qarşı küreşti.

    2002 2003 s.

  • -
    Bu saytta yerleştirilgen Şamil Alâdinniñ eserleri, fotoresimler ve diger malümat intelektual mülküdir ve qanun tarafından qorçalana. Mezkür malümat tek şahsiy ve kommertsiyalı olmağan maqsatnen qullanıla bile. Müellif aqlarınıñ saibinden yazma ruhsetnamesiz kopirlev, tarqatuv, başqalarına berüv, derc etüv ya da diger kommertsiyalı maqsatnen qullanuv mümkün degildir. Metinlerimizni qullanğanda saytımızğa bağlantını yazmaq mecbursıñız.